Proefschrift over Gnapheus’ toneelstukken

Lekenpraatje voorafgaand aan verdediging proefschriftDe geëngageerde toneelstukken van ‘Gulielmus Gnapheus Hagiensis’, of te wel Willem de Volder uit Den Haag, raakten gevoelige kwesties en sloten aan bij breed gevoerde discussies. In mijn proefschrift, ‘Wie van gevaar houdt, moet dat met de dood bekopen’: De opiniërende strategieën van de toneelschrijver Gulielmus Gnapheus (1493-1568), bestudeerde ik het effect van Gnapheus’ ideologische boodschap op toeschouwers en lezers, en alle mogelijke tekstuele, intertekstuele en visuele middelen waarmee de auteur dit effect probeerde te versterken. Daarbij keek ik ook naar het Nederlandstalige toneel van de rederijkers uit diezelfde tijd, dat van grote invloed was op Gnapheus’ Latijnse komedies.

Discriminatie naar nationaliteit en godsdienst

Voor een betrokken auteur als Gnapheus was de Reformatie een gevaarlijke tijd. Hij werd gediscrimineerd om zijn nationaliteit, maar vooral vanwege zijn geloof, dat hij ook in de drama’s uitdroeg. Zelf beweerde de toneelschrijver dat zijn ‘alleronschuldigste schrijfsels door de scherpe tanden van kwaadwillende mensen vermorzeld en verscheurd werden’ (sed innocentissima hoc genus scripta patiuntur malevolorum hominum morsibus amplius atteri et dilacerari), maar zó onschuldig waren zijn komedies nu ook weer niet.

Gnapheus was veel te radicaal

Toen hij nog in het katholieke Holland woonde en werkte, was Gnapheus erg voorzichtig en gaf hij alleen bedekt kritiek. Maar eenmaal gevlucht naar het lutherse Pruisen ging hij ongegeneerd tekeer tegen de Rooms-Katholieke Kerk. Toch stond hij bij katholieken én lutheranen te boek als veel te radicaal. Hij kreeg te maken met de inquisitie, en hij werd ook door lutheranen aan een geloofsonderzoek onderworpen en gebanvloekt.

Meer lezen?

Je kunt ‘Wie van gevaar houdt, moet dat met de dood bekopen’: De opiniërende strategieën van Guilielmus Gnapheus (1493-1568) inzien op UvA-DARE.

Latijn vertalen voor proefschrift en artikelen

Ben je aan het promoveren en heb je hulp nodig bij het vertalen van jouw Latijnse bronnen? Ik vertaal laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Latijnse teksten naar het Engels of Nederlands. Neem gerust contact met me op voor meer informatie.