Hugo de Groots anti-war drama (leeskring Neolatijn)

Elk jaar lees ik met een paar NKV-leden uit Leiden en Den Haag een Neolatijnse toneeltekst. Vorig jaar was dat Euripides’ Ifigeneia in Aulis, door Erasmus in het Latijn vertaald. De Groots Latijnse vertalingen zouden nog wel eens veel beter kunnen zijn, aldus voormalig hoogleraar Latijn aan de Universiteit Leiden, Jan Waszink, in een prachtige volzin: “Voorts is er nog de zeer geslaagde vertaling door Hugo de Groot van Euripides’ Phoenissae, die zeer zeker verdient, zorgvuldig met de door Grotius gebruikte Griekse tekst te worden vergeleken, aangezien zeer wel de kans bestaat, dat in het ‘stilzwijgend verbeteren’ van de tekst het Delfts orakel ook ditmaal niet voor ‘de grote Rotterdammer’ onderdoet.”

Euripides’ Foenicische vrouwen

Foenicische vrouwen speelt zich af tijdens de belegering van Thebe. Iokaste probeert haar zoons Polyneikes en Eteokles zover te krijgen dat ze een vredesverdrag sluiten. Maar haar bemiddelingspogingen stuiten af op de machtshonger van Eteokles. De wapens worden weer opgenomen. Met alle gevolgen van dien.

De opbouw van de tragedie is ‘complex’, zelfs zo ingewikkeld dat sommigen denken dat hier twee tragedies zijn samengesmeed tot één, ‘but well-organized’, aldus het laatste commentaar van Mastronarde uit 1994. Het stuk staat vol toespelingen op Aischylos’ en Sofokles’ stukken met hetzelfde onderwerp, maar ook verwijst Euripides naar de Ilias met een echte teichoskopie vanaf de skènè. Een aantal passages zijn door latere dramaturgen toegevoegd.

Vredesactivisten en ijzervreters

Hugo de Groot vertaalde Foenicische vrouwen tegen het einde van het Twaalfjarig Bestand, een relatief vredige periode tijdens de Nederlandse Opstand tegen Spanje. De Groot koos juist deze tragedie waarschijnlijk niet voor niets. Neolatijnse tragedies (tragoediae novae), maar ook vertalingen van klassieke tragedies, hadden vaak een actuele politieke boodschap.

De Groots politieke medestander, Van Oldenbarnevelt, was voor een permanente vrede met Spanje. Prins Maurits wilde de oorlog liever hervatten. Vrede betekende voor hem als legeraanvoerder minder macht en buitgeld… Van Oldenbarnevelt werd ter dood veroordeeld, De Groot levenslang gevangen gezet op Slot Loevestein.

Maar Hugo de Groot weet te ontsnappen. Hij kruipt in zijn boekenkist en wordt het kasteel uitgedragen… (Afbeelding: Bibliotheek van het Vredespaleis)

Meer informatie en aanmelden

We lezen zo’n 200 regels per keer, een heel of half bedrijf. Per bijeenkomst bereidt elke deelnemer 50 regels echt goed voor, zodat diegene snel kan bijspringen als iemand tijdens het lezen / vertalen vastloopt. Voor de eerste bijeenkomst wordt een datumprikker rondgestuurd, daarna spreken we na afloop van een bijeenkomst de nieuwe datum af. We komen bij elkaar op maandagavond van 20.00-22.00 uur bij een van de deelnemers thuis.

Wil je meer weten of heb je belangstelling voor deze leeskring, neem dan gerust contact op.